دوره 13، شماره 4 - ( مجله روانشناسی و روانپزشکی شناخت 1405 )
جلد 13 شماره 4 صفحات 519-508 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Fazeli A, Tabrizi M, Namdarpour F. Design and Validation of a Self-Care Educational-Psychological Package for Diabetic Patients based on George Engel's Bio-Psycho-Social Model. , Shenakht Journal of Psychology and Psychiatry. 2026; 13 (4) :508-519
URL: http://shenakht.muk.ac.ir/article-1-2733-fa.html
URL: http://shenakht.muk.ac.ir/article-1-2733-fa.html
فاضلی اکرم، تبریزی مهدی، نامدارپور فهیمه. طراحی و اعتباریابی بسته آموزشی ـ روان‌شناختی خودمراقبتی ویژه بیماران دیابتی مبتنی‌بر مدل زیستی ـ روانی ـ اجتماعی جورج انگل. , مجله روانشناسی و روانپزشکی شناخت. 1405; 13 (4) :508-519
اکرم فاضلی1 
، مهدی تبریزی*2 ، فهیمه نامدارپور3
، مهدی تبریزی*2 ، فهیمه نامدارپور3
1- دانشجوی دکتری، گروه مشاوره، واحد خمینی‌شهر، دانشگاه آزاد اسلامی ، خمینی‌شهر، ایران
2- استادیار، گروه مشاوره، واحد خمینی‌شهر، دانشگاه آزاد اسلامی، خمینی‌شهر، ایران ،mehditabr@iau.ac.ir
3- دانشیار، گروه مشاوره، واحد خمینی‌شهر، دانشگاه آزاد اسلامی، خمینی‌شهر، ایران
2- استادیار، گروه مشاوره، واحد خمینی‌شهر، دانشگاه آزاد اسلامی، خمینی‌شهر، ایران ،
3- دانشیار، گروه مشاوره، واحد خمینی‌شهر، دانشگاه آزاد اسلامی، خمینی‌شهر، ایران
چکیده: (25 مشاهده)
زمینه و هدف: شیوع دیابت در جامعه در حال افزایش است و زندگی با دیابت نوع ۲ می‌تواند برای بیماران طاقت‌فرسا باشد. ازاین‌رو، این بیماران به مداخلات خودمراقبتی جامع نیاز دارند که نه‌تنها به ابعاد زیستی بیماری توجه کند، بلکه عوامل روانی و اجتماعی مرتبط با رفتارهای خودمراقبتی را نیز در نظر گیرد. هدف پژوهش حاضر طراحی و اعتبارسنجی بسته آموزشی ـ روان‌شناختی خودمراقبتی ویژه بیماران دیابتی براساس تجربه زیسته آنان بود.
مواد و روش‌ها: پژوهش حاضر از نوع کاربردی با رویکرد کیفی پدیدارشناسی بود که در سال 1404 در شهر اصفهان انجام شد. در مرحله نخست، تجربه‌های زیسته هفده بیمار مبتلابه دیابت با نمونه‌گیری هدفمند و تا اشباع داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری و با روش هفت‌مرحله‌ای کلایزی تحلیل شد و براساس مضامین استخراج شده، بسته آموزشی ـ روان‌شناختی خودمراقبتی طراحی شد. در مرحله دوم، هفت نفر از متخصصان روانشناسی سلامت با استفاده از شاخص‌های CVR و CVI، روایی صوری و محتوایی بسته را ارزیابی کردند.
یافتهها: براساس یافته‌های حاصل از تحلیل داده‌ها، هفت مضمون اصلی، شامل رفتارهای تغذیه‌ای و سبک زندگی خودمراقبتی روزمره، خستگی و محدودیت جسمی، مدیریت و پیروی از درمان، خودآگاهی و تصمیم‌گیری، انگیزه و سرسختی روانی، فشار روانی و مقابله با هیجانات منفی و موانع و چالش‌های دانش و درمان، استخراج شد. بر پایه این مضامین، بسته آموزشی ـ روان‌شناختی خودمراقبتی ویژه بیماران مبتلابه دیابت در قالب دوازده جلسه شصت‌دقیقه‌ای طراحی شد که هر جلسه شامل اهداف آموزشی، محتوای آموزشی و تکالیف خانگی بود. به‌منظور بررسی روایی محتوای بسته، نسخه اولیه در اختیار هفت نفر از متخصصان حوزه روانشناسی سلامت قرار گرفت و پس از اعمال اصلاحات پیشنهادی، شاخص نسبت روایی محتوا (CVR) و شاخص روایی محتوا (CVI) محاسبه شد. نتایج نشان داد مقدار CVR برای تمامی مؤلفه‌های بسته 0/99 و میانگین شاخص CVI برابر با 0/91 بود که نشان می‌دهد بسته روایی محتوایی مطلوبی دارد.
نتیجه‌گیری: نتایج نشان می‌دهد که بسته تدوینشده طبق تجربه زیسته خود بیماران، که جنبههای مختلف (زیستی، روانی، اجتماعی) را شامل میشود، روایی قابل‌قبولی دارد و مؤلفه‌های این بسته در جهت مشاوره خودمراقبتی ویژه بیماران دیابتی به‌درستی تدوینشده است و می‌تواند استفاده شود.
مواد و روش‌ها: پژوهش حاضر از نوع کاربردی با رویکرد کیفی پدیدارشناسی بود که در سال 1404 در شهر اصفهان انجام شد. در مرحله نخست، تجربه‌های زیسته هفده بیمار مبتلابه دیابت با نمونه‌گیری هدفمند و تا اشباع داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری و با روش هفت‌مرحله‌ای کلایزی تحلیل شد و براساس مضامین استخراج شده، بسته آموزشی ـ روان‌شناختی خودمراقبتی طراحی شد. در مرحله دوم، هفت نفر از متخصصان روانشناسی سلامت با استفاده از شاخص‌های CVR و CVI، روایی صوری و محتوایی بسته را ارزیابی کردند.
یافتهها: براساس یافته‌های حاصل از تحلیل داده‌ها، هفت مضمون اصلی، شامل رفتارهای تغذیه‌ای و سبک زندگی خودمراقبتی روزمره، خستگی و محدودیت جسمی، مدیریت و پیروی از درمان، خودآگاهی و تصمیم‌گیری، انگیزه و سرسختی روانی، فشار روانی و مقابله با هیجانات منفی و موانع و چالش‌های دانش و درمان، استخراج شد. بر پایه این مضامین، بسته آموزشی ـ روان‌شناختی خودمراقبتی ویژه بیماران مبتلابه دیابت در قالب دوازده جلسه شصت‌دقیقه‌ای طراحی شد که هر جلسه شامل اهداف آموزشی، محتوای آموزشی و تکالیف خانگی بود. به‌منظور بررسی روایی محتوای بسته، نسخه اولیه در اختیار هفت نفر از متخصصان حوزه روانشناسی سلامت قرار گرفت و پس از اعمال اصلاحات پیشنهادی، شاخص نسبت روایی محتوا (CVR) و شاخص روایی محتوا (CVI) محاسبه شد. نتایج نشان داد مقدار CVR برای تمامی مؤلفه‌های بسته 0/99 و میانگین شاخص CVI برابر با 0/91 بود که نشان می‌دهد بسته روایی محتوایی مطلوبی دارد.
نتیجه‌گیری: نتایج نشان می‌دهد که بسته تدوینشده طبق تجربه زیسته خود بیماران، که جنبههای مختلف (زیستی، روانی، اجتماعی) را شامل میشود، روایی قابل‌قبولی دارد و مؤلفه‌های این بسته در جهت مشاوره خودمراقبتی ویژه بیماران دیابتی به‌درستی تدوینشده است و می‌تواند استفاده شود.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
