Shenakht Journal of Psychology and Psychiatry

fa اثربخشی فراشناخت‌درمانی بر رشد پس از سانحه، ادراک مثبت بیماری و پذیرش بدن در زنان مبتلا به سرطان پستان پس از ماستکتومی Effectiveness of Metacognitive Therapy on PostTraumatic Growth, Positive Illness Perception, and Body Acceptance in Women with Breast Cancer After Mastectomy تخصصي Special پژوهشي Research زمینه و هدف: سرطان پستان شایع‌ترین سرطان در زنان است و تأثیرات عمیقی در سلامت جسمی و روانی دارد. توسعه مداخلات حمایتی برای بازماندگان این بیماری در بهبود کیفیت زندگی و سازگاری روان‌شناختی ضرورت دارد. هدف پژوهش حاضر بررسی اثربخشی فراشناخت‌درمانی در رشد پس از سانحه، ادراک مثبت بیماری و پذیرش بدن در زنان مبتلابه سرطان پستان پس از ماستکتومی بود. مواد و روش‌‌ها: این پژوهش از نوع، نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون ـ پس‌آزمون و پیگیری یک‌ماهه با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل زنان ۳۵ تا ۵۵ ساله مبتلابه سرطان پستان پس از ماستکتومی یک‌طرفه در بیمارستان امید ارومیه در سال ۱۴۰۴-۱۴۰۳ بود. ۴۰ نفر به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و به روش قرعه‌کشی ساده به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل اختصاص یافتند. ابزارها شامل مقیاس رشد پس از سانحه تدسچی و کالون (۱۹۹۶، PTGI)، مقیاس ادراک مثبت بیماری ساندرگرن و هایلند (۲۰۰۰، SLQ-38) و مقیاس‌پذیرش بدن آهن و سو (۲۰۱۸، BAS-BC) بود. گروه آزمایش هشت جلسه نود دقیقه‌ای مداخله فراشناخت‌درمانی دریافت کرد. داده‌ها با تحلیل واریانس اندازه‌گیری مکرر با نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۶ تحلیل شدند. یافته‌ها: نتایج نشان داد که تفاوت میانگین‌ها بین مراحل پیش‌آزمون ـ پس‌آزمون و پیش‌آزمون ـ پیگیری برای رشد پس از سانحه، ادراک مثبت بیماری و پذیرش بدن معنادار بود و بهبود قابل‌توجهی را نشان داد (05/0p<)، به‌طوری که میانگین رشد پس از سانحه در مرحله پیش‌آزمون ـ پس‌آزمون از ۱۰/۲۷ به ۸۰/۵۳، ادراک مثبت بیماری از ۸۰/۶۵ به ۳۵/۸۵ و پذیرش بدن از ۸۰/۲۸ به ۹۰/۴۸ رسیده است. همچنین، تفاوت میانگین‌ها از مرحله پس‌آزمون به مرحله پیگیری معنادار نبود. بدین معنا که آثار فرا شناخت‌درمانی در طول زمان ثبات داشته است (05/0p>). نتیجه‌گیری: فراشناخت‌درمانی به بهبود رشد پس از سانحه، ادراک مثبت بیماری و پذیرش بدن در زنان مبتلابه سرطان پستان پس از ماستکتومی کمک کرده است. بنابراین، می‌تواند در طراحی مداخلات مؤثر برای زنان مبتلابه سرطان پستان پس از ماستکتومی از آموزش فراشناخت‌درمانی به کار برده شود. Background and Aims: Breast cancer is the most common cancer among women and has profound effects on physical and psychological health. Development of supportive interventions for the survivors of this disease is essential to improve the quality of life and psychological adjustment. The present study aimed to investigate the effectiveness of metacognitive therapy on post traumatic growth, positive illness perception, and body acceptance in women with breast cancer after mastectomy. Materials and Methods: This quasi-experimental study used a pretest-posttest design with a control group and a one-month follow-up. The study population consisted of women aged 35–55 years with breast cancer who had undergone unilateral mastectomy at Omid Hospital, Urmia, Iran, during 2024-25. In total, 40 participants were selected through purposive sampling and then randomly assigned to experimental and control groups using a simple lottery method. The instruments included the Post-Traumatic Growth Inventory (PTGI; Tedeschi & Calhoun, 1996), the Positive Illness Perception Scale/Silver Lining Questionnaire (SLQ-38; Sodergren & Hyland, 2000), and the Body Acceptance Scale for Breast Cancer Survivors (BAS-BC; Ahn & Suh, 2018). The experimental group received eight 90-minute sessions of metacognitive therapy. Data were analyzed using repeated-measures analysis of variance through SPSS software (version 26). Results: The results showed significant differences between pretest and posttest, as well as between pretest and follow-up, in terms of post-traumatic growth, positive illness perception, and body acceptance, indicating considerable improvement in these variables (P < 0.05). The mean score of post-traumatic growth increased from 27.10 at pretest to 53.80 at posttest, positive illness perception increased from 65.80 to 85.35, and body acceptance increased from 28.80 to 48.90. Moreover, the differences between posttest and follow-up were not significant, suggesting that the effects of metacognitive therapy remained relatively stable over time (P > 0.05). Conclusion: The findings suggest that metacognitive therapy may contribute to improving post-traumatic growth, positive illness perception, and body acceptance in women with breast cancer after mastectomy. Therefore, metacognitive therapy may be considered a potentially useful component of supportive psychological interventions for women with breast cancer after mastectomy. پذیرش بدن, رشد پس از سانحه, سرطان پستان, فراشناخت‌درمانی, ماستکتومی Body acceptance, Breast cancer, Mastectomy, Metacognitive Therapy, Post-traumatic growth 155 166 http://shenakht.muk.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3313-1&slc_lang=fa&sid=1 Hanie Pakravan هانیه پاکروان hanie.pakravan@gmail.com 100319475328460019042 100319475328460019042 No 1. Ph.D. Candidate in Psychology, Department of Psychology, Faculty of Literature and Humanities, Urmia University, Urmia, Iran دانشجوی دکتری روان‌شناسی، گروه روان‌شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم‌ انسانی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران Esmaiel Soleimani اسماعیل سلیمانی e.soleimani@urmia.ac.ir 100319475328460019043 100319475328460019043 Yes 2. Associate Professor, Department of Psychology, Faculty of Literature and Humanities, Urmia University, Urmia, Iran دانشیار روان‌شناسی، گروه روان‌شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم‌ انسانی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران Ali Issazadegan علی عیسی زادگان A.issazadegan@urmia.ac.ir 100319475328460019044 100319475328460019044 No Professor, Department of Psychology, Faculty of Literature and Humanities, Urmia University, Urmia, Iran استاد روان‌شناسی، گروه روان‌شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم ‌انسانی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران