Shenakht Journal of Psychology and Psychiatry
مجله روانشناسی و روانپزشکی شناخت
Shenakht Journal of Psychology and Psychiatry
Medical Sciences
http://shenakht.muk.ac.ir
1
admin
2588-6657
2476-2962
10.22034
2588-6657
fa
jalali
1405
6
1
gregorian
2026
9
1
13
2
online
1
fulltext
fa
تدوین و بررسی اثربخشی پروتکل یکپارچه درمان فراتشخیصی بر بهزیستی روان‌شناختی و تاب‌آوری تحصیلی نوجوانان تیزهوش آسیب‌پذیر در برابر اختلالات هیجانی و رفتاری
Development and Evaluation of the Effectiveness of a Unified Transdiagnostic Treatment Protocol on Psychological Well-Being and Academic Resilience of Gifted Adolescents Vulnerable to Emotional and Behavioral Disorders.
تخصصي
Special
پژوهشي
Research
<span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:"Trebuchet MS",sans-serif"><span style="color:black"><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:#274cc3"><span style="position:relative"><span style="top:-1.0pt"><span style="letter-spacing:.1pt">زمینه</span></span></span></span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:#274cc3"><span style="position:relative"><span style="top:-1.0pt"><span style="letter-spacing:.1pt"> و هدف:</span></span></span></span></span></span></b> <span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"B Nazanin"">باوجود توانمندی‌های شناختی سطح بالا آسیب‌پذیری نوجوانان تیزهوش در سال‌های اخیر دربرابر مشکلات هیجانی و رفتاری مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است. پژوهش حاضر با هدف تدوین و بررسی اثربخشی پروتکل یکپارچۀ درمان فراتشخیصی بر بهزیستی روان‏شناختی و تاب‌آوری نوجوانان تیزهوش آسیب‌پذیر دربرابر اختلالات هیجانی و رفتاری انجام شد.</span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"B Nazanin""></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:"Trebuchet MS",sans-serif"><span style="color:black"><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:#274cc3"><span style="position:relative"><span style="top:-1.0pt"><span style="letter-spacing:.15pt">مواد</span></span></span></span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:#274cc3"><span style="position:relative"><span style="top:-1.0pt"> و روش‌‌ها:</span></span></span></span></span></b> <span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"B Nazanin"">روش پژوهش حاضر نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون- پس‌آزمون، گروه کنترل و یک مرحلۀ پیگیری بود. جامعۀ آماری پژوهش حاضر را تمامی نوجوانان تیزهوش دختر مشغول به تحصیل در مقطع متوسطۀ دوم در سال 1402-1403 استان کردستان، شهرستان مریوان تشکیل دادند. با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند، تعداد 30 نفر از نوجوانان مشغول به تحصیل در مدرسۀ استعداد درخشان شهرستان مریوان براساس ملاک‌های ورود به‌عنوان گروه نمونه انتخاب شدند. گروه نمونه در دو گروه آزمایش (15 نفر) و گروه گواه (15 نفر) گمارش تصادفی شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسش‌نامۀ تاب‌آوری تحصیلی ساموئلز (</span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"B Nazanin"">۲۰۰۴)</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"B Nazanin"">، پرسش‌نامۀ بهزیستی روان‏شناختی ریف (</span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"B Nazanin"">۱۹۸۹)</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"B Nazanin"">، هوش‏آزمای تهران استنفورد- بینه افروز و کامکاری (1385)، نظام سنجش مبتنی‏بر تجربۀ آشنباخ و رسکولار (2001) بود. تحلیل داده‌ها با روش تحلیل واریانس اندازه‌گیری‌های مکرر انجام شد</span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"B Nazanin"">.</span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"B Nazanin""></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:"Trebuchet MS",sans-serif"><span style="color:black"><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:#274cc3"><span style="position:relative"><span style="top:-1.0pt"><span style="letter-spacing:.2pt">یافته‌ها</span></span></span></span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:#274cc3"><span style="position:relative"><span style="top:-1.0pt"><span style="letter-spacing:.2pt">: </span></span></span></span></span></b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"B Nazanin"">یافته‌ها نشان داد پروتکل یکپارچۀ درمان فراتشخیصیِ تدوین‏شده بر تاب‌آوری و تمام مؤلفه‌های آن و بهزیستی روان‏شناختی و مؤلفه‌های آن (به‏جز رشد شخصی، هدفمندی در زندگی) اثر‌بخش بود (05/0</span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif">P</span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><</span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"B Nazanin"">).</span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"B Nazanin""></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:"Trebuchet MS",sans-serif"><span style="color:black"><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"B Nazanin""><span style="color:#274cc3"><span style="position:relative"><span style="top:-1.0pt"><span style="letter-spacing:-.15pt">نتیجه‌گیری:</span></span></span></span></span></span></b><b> </b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"B Nazanin"">با توجه به یافته‌ها پیشنهاد می‌شود متخصصان، درمانگران و معلمان از این برنامه با هدف توانمندسازی و افزایش تاب‌آوری و بهزیستی روان‏شناختی نوجوانان تیزهوش در معرض مشکلات هیجانی و رفتاری استفاده نمایند</span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"B Nazanin"">.</span></span></span></span></span></span></span>
<span style="font-size:12pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:"Trebuchet MS",sans-serif"><span style="color:black"><b><span style="font-size:9.0pt"><span style="font-family:Optima"><span style="color:#274cc3"><span style="letter-spacing:.15pt">Background and Aim:</span></span></span></span></b> <span style="font-size:9.0pt"><span style="font-family:Optima">Despite their superior cognitive capabilities, the susceptibility of gifted adolescents to emotional and behavioral difficulties has been a focus of researchers' attention in recent years. The present study aimed to develop and evaluate the effectiveness of a unified transdiagnostic treatment protocol on psychological well-being and academic resilience in gifted adolescents vulnerable to emotional and behavioral disorders. </span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:12pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:"Trebuchet MS",sans-serif"><span style="color:black"><b><span style="font-size:9.0pt"><span style="font-family:Optima"><span style="color:#274cc3">Materials and Methods: </span></span></span></b><span style="font-size:9.0pt"><span style="font-family:Optima">This quasi-experimental study was conducted using a pretest–posttest design, a control group, and a follow-up phase. The statistical population consisted of all gifted female adolescents studying in upper secondary schools in Marivan, Kurdistan Province, Iran, during the 2023-24 academic year. Using purposive sampling, 30 students from Marivan’s gifted school who met the inclusion criteria were selected as the study sample. The participants were randomly assigned to either the experimental group (n=15) or the control group (n=15). Research instruments included the Samuels Academic Resilience Questionnaire (2004), Ryff’s Psychological Well-Being Questionnaire (1989), the fifth edition of the Tehran–Stanford–Binet Intelligence Scale by Afrooz and Kamkari (2006), and the Achenbach and Rescorla (2001) Experience-Based Assessment System. Data were analyzed using repeated-measures ANOVA.</span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:12pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:"Trebuchet MS",sans-serif"><span style="color:black"><b><span style="font-size:9.0pt"><span style="font-family:Optima"><span style="color:#274cc3"><span style="letter-spacing:.15pt">Results:</span></span></span></span></b> <span style="font-size:9.0pt"><span style="font-family:Optima">The results indicated that the developed unified transdiagnostic treatment protocol had significant effects on academic resilience and all its components, as well as on psychological well-being and its components, except for personal growth and purpose in life (P < 0/05).</span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:9.0pt"><span style="font-family:"B Nazanin""></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:12pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:"Trebuchet MS",sans-serif"><span style="color:black"><b><span style="font-size:9.0pt"><span style="font-family:Optima"><span style="color:#274cc3"><span style="letter-spacing:-.1pt">Conclusion:</span></span></span></span></b> <span style="font-size:9.0pt"><span style="font-family:Optima">Based on the obtained findings, it is recommended that specialists, therapists, and educators utilize this program to empower gifted adolescents and enhance their resilience and psychological well-being, particularly those at risk of emotional and behavioral difficulties.</span></span></span></span></span></span>
بهزیستی روان‌شناختی, تاب‌آوری, فراتشخیصی یکپارچه‌نگر, مشکلات هیجانی و رفتاری, نوجوانان تیزهوش
Emotional and Behavioral problems, Gifted Adolescents, Psychological well-being, Resilience, Unified transdiagnostic approach
266
249
http://shenakht.muk.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1301-2&slc_lang=fa&sid=1
Soroush
RANJBAR
سروش
رنجبر
sranjbar@ut.ac.ir
100319475328460019080
100319475328460019080
No
Ph.D., Department of Psychology and Education of Exceptional Children, Faculty of Psychology and Educational Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran
دکتری تخصصی روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکدۀ روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
sogand
ghasemzadeh
سوگند
قاسم زاده
s.ghasemzadeh@ut.ac.ir
100319475328460019081
100319475328460019081
Yes
2. Associate Professor, Department of Psychology and Education of Exceptional Children, Faculty of Psychology and Educational Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran
دانشیار گروه روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکدۀ روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
Gholamali
Afrooz
غلامعلی
افروز
afrooz@ut.ac.ir
100319475328460019082
100319475328460019082
No
Professor, Department of Psychology and Education of Exceptional Children, Faculty of Psychology and Educational Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran
استاد ممتازگروه روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکدۀ روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
bagher
Ghobari Bonab
باقر
عباری بناب
bghobari@ut.ac.ir
100319475328460019083
100319475328460019083
No
Professor, Department of Psychology and Education of Exceptional Children, Faculty of Psychology and Educational Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran
استاد تمام گروه روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکدۀ روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران