Shenakht Journal of Psychology and Psychiatry

fa مقایسه‌ی اثربخشی پروتکل یکپارچه‌ی درمان فراتشخیصی با درمان ذهن‌آگاهی بر علائم هیجانی در افراد مبتلا به مشکل بی‌خوابی Comparison of the Effectiveness of the Unified Transdiagnostic Treatment Protocol with Mindfulness-Based Treatment on Emotional Symptoms in Individuals with Insomnia تخصصي Special كاربردي Applicable مقدمه: اضطراب و افسردگی با بی‌خوابی رابطه‌ای متقابل دارند و باعث مختل شدن خواب می‌گردند. همچنین، بی‌خوابی این اختلالات را تشدید می‌کند. هدف: پژوهش حاضر با هدف مقایسه‌ی اثربخشی پروتکل یکپارچه‌ی درمان فراتشخیصی با درمان ذهن‌آگاهی بر علائم هیجانی در افراد مبتلا به مشکل بی‌خوابی انجام شد. روش: پژوهش حاضر به روش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون - پس آزمون و پیگیری 2 ماهه دو گروهی انجام شد. براساس روش نمونه‌گیری داوطلبانه ابتدا 32 نفر از افراد مبتلا به مشکل بی‌خوابی مراجعه کننده به مراکز روانپزشکی شهر تهران در سال 1403 انتخاب و سپس به روش بلوکی‌سازی تصادفی در گروه‌های پژوهش (هر گروه 16 نفر) گمارده شدند. گروه اول پروتکل یکپارچه‌ی درمان فراتشخیصی و گروه دوم آموزش ذهن‌آگاهی را دریافت کردند. ابزارهای مورد استفاده شامل مقیاس افسردگی، اضطراب و استرس-21 آیتمی و کیفیت خواب پیتسبورگ خواب بود. جهت تحلیل داده‌ها از نرم افزار آماری SPSS-25 و تحلیل واریانس اندازه‌گیری مکرر استفاده شد. نتایج: نتایج نشان داد که بین مراحل پژوهش در گروه درمان فراتشخیصی از نظر افسردگی (14/32=F، 001/0>P-value) و اضطراب (55/30=F، 001/0>P-value) و بین مراحل پژوهش در گروه درمان ذهن‌آگاهی از نظر افسردگی (72/5=F، 008/0=P-value) و اضطراب (8=F، 002/0=P-value) تفاوت معناداری وجود داشت. علاوه بر این، از نظر افسردگی بین گروه‌های پژوهش تفاوت معناداری وجود داشت (14/20=F، 001/0>P-value). اما، از نظر اضطراب بین آن‌ها تفاوت معناداری وجود نداشت (76/3=F، 062/0=P-value). نتیجه‌گیری: بنابراین، پیشنهاد می‌شود متخصصان سلامت روان، بر اساس شرایط فردی مراجعان از روش‌های درمانی فراتشخیصی و ذهن‌آگاهی جهت بهبود علائم هیجانی مرتبط با بی‌خوابی بهره گیرند. Introduction: Anxiety and depression have a reciprocal relationship with insomnia and cause sleep disruption. Additionally, insomnia exacerbates these disorders. Objective: The present study was conducted with the aim of comparing the effectiveness of the Unified protocol for transdiagnostic treatment with mindfulness-based treatment on emotional symptoms in individuals with insomnia. Method: The present study was conducted using a quasi-experimental method with a pre-test - post-test design and a 2-month follow-up in two groups. Based on voluntary sampling, first 32 individuals with insomnia who referred to psychiatric centers in Tehran in 2025 were selected, and then randomly assigned to research groups (each group 16 people) using block randomization. The first group received the Unified protocol for transdiagnostic treatment, and the second group received mindfulness-based treatment. The tools used included the 21-item Depression, Anxiety, and Stress Scale and the Pittsburgh Sleep Quality Index. For data analysis, SPSS-25 statistical software and repeated measures analysis of variance were used. Results: The results showed that there was a significant difference between the research stages in the transdiagnostic treatment group in terms of depression (F=32.14, P-value < 0.001) and anxiety (F=30.55, P-value < 0.001), and between the research stages in the mindfulness-based treatment group in terms of depression (F=5.72, P-value=0.008) and anxiety (F=8, P-value=0.002). In addition, there was a significant difference between the research groups in terms of depression (F=20.14, P-value < 0.001). However, there was no significant difference between them in terms of anxiety (F=3.76, P-value=0.062). Conclusion: Therefore, it is suggested that mental health professionals, based on the individual conditions of clients, utilize transdiagnostic and mindfulness therapeutic methods to improve emotional symptoms associated with insomnia. درمان فراتشخیصی، درمان ذهن‌آگاهی، علائم هیجانی، بی‌خوابی Transdiagnostic Treatment, Mindfulness-Based Treatment, Emotional Symptoms, Insomnia 31 41 http://shenakht.muk.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3270-1&slc_lang=fa&sid=1 Azade Sadat Hoseini آزاده سادات حسینی azadehsadathosseini96@gmail.com 100319475328460017855 100319475328460017855 No Ph.D. Student, Department o of phycology, Ur.C., Islamic Azad University, Urmia, Iran دانشجوی دکتری، گروه روانشناسی، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران Ali Khademi علی خادمی Dr_ali_khademi@yahoo.com 100319475328460017856 100319475328460017856 Yes Department of Psychology, Ur.C., Islamic Azad University, Urmia, Iran گروه روانشناسی، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران Farnaz Farshbaf Manisefat فرناز فرشباف مانی‌صفت f.farshbaf@iau.ac.ir 100319475328460017857 100319475328460017857 No Department of Psychology, Ur.C., Islamic Azad University, Urmia, Iran گروه روانشناسی، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران