Shenakht Journal of Psychology and Psychiatry

fa مقایسه‌ی اثربخشی پروتکل یکپارچه‌ی درمان فراتشخیصی با درمان ذهن‌آگاهی بر علائم هیجانی در افراد مبتلا به مشکل بی‌خوابی Comparison of the Effectiveness of the Unified Transdiagnostic Treatment Protocol with Mindfulness-Based Treatment on Emotional Symptoms in Individuals with Insomnia تخصصي Special كاربردي Applicable زمینه و هدف: اضطراب و افسردگی با بی‌خوابی رابطه‌ای متقابل دارند و باعث مختل شدن خواب می‌شوند. همچنین، بی‌خوابی این اختلالات را تشدید می‌کند. پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی پروتکل یکپارچه درمان فراتشخیصی با درمان ذهن‌آگاهی در علائم هیجانی در افراد مبتلابه مشکل بی‌خوابی انجام شد. مواد و روش‌‌ها: پژوهش حاضر به روش نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون ـ پس‌آزمون و پیگیری دوماهه دوگروهی انجام شد. براساس روش نمونه‌گیری داوطلبانه، ابتدا 32 نفر از افراد مبتلابه مشکل بی‌خوابی مراجعه&rlm;کننده به مراکز روان‌پزشکی شهر تهران در سال 1403 انتخاب و سپس به روش بلوکی‌سازی تصادفی در گروه‌های پژوهش (هر گروه 16 نفر) گمارده شدند. گروه اول پروتکل یکپارچه درمان فراتشخیصی و گروه دوم آموزش ذهن‌آگاهی را دریافت کردند. ابزارهای استفاده‌شده شامل مقیاس افسردگی، اضطراب و استرس 21‌آیتمی و کیفیت خواب پیتسبورگ خواب بود. برای تحلیل داده‌ها از نرم&rlm;افزار آماری SPSS-25 و تحلیل واریانس اندازه‌گیری مکرر استفاده شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد که بین مراحل پژوهش در گروه درمان فراتشخیصی از نظر افسردگی (14/32=F، 001/0>P) و اضطراب (55/30=F، 001/0>P) و بین مراحل پژوهش در گروه درمان ذهن‌آگاهی از نظر افسردگی (72/5=F، 008/0=P) و اضطراب (8=F، 002/0=P) تفاوت معناداری وجود داشت. علاوه‌بر این، از نظر افسردگی بین گروه‌های پژوهش تفاوت معناداری وجود داشت (14/20=F، 001/0>P)، اما از نظر اضطراب بین آن‌ها تفاوت معناداری وجود نداشت (76/3=F، 062/0=P). نتیجه‌گیری: پیشنهاد می‌شود متخصصان سلامت روان براساس شرایط فردی مراجعان، برای بهبود علائم هیجانی مرتبط با بی‌خوابی، از روش‌های درمانی فراتشخیصی و ذهن‌آگاهی بهره گیرند. Introduction: Anxiety and depression have a reciprocal relationship with insomnia and cause sleep disruption. Additionally, insomnia exacerbates these disorders. Objective: The present study was conducted with the aim of comparing the effectiveness of the Unified protocol for transdiagnostic treatment with mindfulness-based treatment on emotional symptoms in individuals with insomnia. Method: The present study was conducted using a quasi-experimental method with a pre-test - post-test design and a 2-month follow-up in two groups. Based on voluntary sampling, first 32 individuals with insomnia who referred to psychiatric centers in Tehran in 2025 were selected, and then randomly assigned to research groups (each group 16 people) using block randomization. The first group received the Unified protocol for transdiagnostic treatment, and the second group received mindfulness-based treatment. The tools used included the 21-item Depression, Anxiety, and Stress Scale and the Pittsburgh Sleep Quality Index. For data analysis, SPSS-25 statistical software and repeated measures analysis of variance were used. Results: The results showed that there was a significant difference between the research stages in the transdiagnostic treatment group in terms of depression (F=32.14, P-value < 0.001) and anxiety (F=30.55, P-value < 0.001), and between the research stages in the mindfulness-based treatment group in terms of depression (F=5.72, P-value=0.008) and anxiety (F=8, P-value=0.002). In addition, there was a significant difference between the research groups in terms of depression (F=20.14, P-value < 0.001). However, there was no significant difference between them in terms of anxiety (F=3.76, P-value=0.062). Conclusion: Therefore, it is suggested that mental health professionals, based on the individual conditions of clients, utilize transdiagnostic and mindfulness therapeutic methods to improve emotional symptoms associated with insomnia. درمان فراتشخیصی, درمان ذهن‌آگاهی, علائم هیجانی, بی‌خوابی Transdiagnostic Treatment, Mindfulness-Based Treatment, Emotional Symptoms, Insomnia 32 44 http://shenakht.muk.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3270-1&slc_lang=fa&sid=1 Azade Sadat Hoseini آزاده سادات حسینی azadehsadathosseini96@gmail.com 100319475328460018924 100319475328460018924 No Ph.D. Student, Department o of Psychology, Urmia Branch, Islamic Azad University, Urmia, Iran دانشجوی دکتری، گروه روان‌شناسی، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران. Ali Khademi علی خادمی Dr_ali_khademi@yahoo.com 100319475328460018925 100319475328460018925 Yes Department of Psychology, Ur.C., Islamic Azad University, Urmia, Iran گروه روان‌شناسی، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران. Farnaz Farshbaf Manisefat فرناز فرشباف مانی‌صفت f.farshbaf@iau.ac.ir 100319475328460018926 100319475328460018926 No Department of Psychology, Ur.C., Islamic Azad University, Urmia, Iran گروه روان‌شناسی، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران.