Shenakht Journal of Psychology and Psychiatry

fa اثربخشی تحریک الکتریکی فراجمجمه‌ای با جریان متناوب (tACS) بر حافظه کاری: یک مطالعه مروری و فراتحلیل The effectiveness of transcranial alternating current electrical stimulation (tACS) on working memory: a review and meta-analysis. تخصصي Special پژوهشي Research مقدمه: حافظه کاری (WM) یک عملکرد شناختی پایه و زیربنای فرآیندهای شناختی سطح بالاست. تحریک الکتریکی فراجمجمه‌ای با جریان متناوب (tACS) یک تکنیک نورومدولاسیون غیرتهاجمی و تعدیل‌کننده نوسانات عصبی است که پتانسیل آن در بهبود WM توجه فزاینده‌ای را جلب کرده است. با این وجود، یافته‌های تجربی اثربخشی آن همچنان متناقض هستند. هدف: این متاآنالیز با هدف ترکیب یافته‌های موجود اثرات tACS بر عملکرد WM و بررسی نقش تعدیل‌کننده پارامترهای تحریک و ویژگی‌های روش‌شناختی انجام شد. روش: متاآنالیزی کمی مطابق دستورالعمل‌های PRISMA با جستجوهای نظام‌مند در پایگاه‌های داده سیج ژورنالز، ساینس دایرکت، جهاد دانشگاهی، سایت خصوصی بانک مجلات ایران، پایگاه مجلات تخصصی نور و ایرانداک، منجر به شناسایی 16 مطالعه و 53 اندازه اثر گردید. اندازه‌های اثر با استفاده از d کوهن محاسبه و مدل اثرات تصادفی برای در نظر گرفتن ناهمگونی بین مطالعات اعمال شد. نتایج: تأثیر tACS بر عملکرد WM متوسط و از نظر آماری معنادار بود (Cohen’s d = 0.68، p < .05). تجزیه و تحلیل متغیرهای تعدیل‌گر نشان داد که اندازه‌های اثر بزرگتر با طرح‌های مطالعه بین‌گروهی، مدت زمان تحریک 15 و 30 دقیقه، تحریک با فرکانس آلفا، ناحیه تحریک قشر پیش‌پیشانی خلفی-جانبی، استفاده از الکترودهای استاندارد و تکالیف بلوک‌های کورسی و الگوهای تشخیص تغییر مرتبط بودند. متغیرهای جمعیت‌شناختی سن و جنسیت نیز اثرات تعدیل‌کننده معناداری نشان دادند. نتیجه‌گیری: یافته‌ها حاکی از افزایش عملکرد WM توسط tACS هستند که اثربخشی آن به پارامترهای تحریک و طراحی مطالعه بستگی دارد. پژوهش‌های آینده باید بر بهینه‌سازی پروتکل‌های تحریک و ارزیابی دوام اثرات tACS در جمعیت‌های مختلف تمرکز کنند. Introduction: Working memory (WM) is a core cognitive function underlying higher-order cognitive processes. Transcranial alternating current stimulation (tACS) is a non-invasive neuromodulation technique that modulates neural oscillations and has gained increasing attention for its potential to enhance WM. Nevertheless, empirical findings regarding its effectiveness remain inconsistent. Objective: This meta-analysis aimed to synthesize existing evidence on the effects of tACS on WM performance and to examine the moderating role of stimulation parameters and methodological characteristics. Method: A quantitative meta-analysis was conducted following the PRISMA guidelines. Systematic searches of electronic databases (SAGE Journals, ScienceDirect, SID, Magiran, Noormags, and IranDoc) identified 16 eligible studies, yielding 53 independent effect sizes. Effect sizes were calculated using Cohen’s d, and a random-effects model was applied to account for between-study heterogeneity. Results: The results indicated a statistically significant and moderate overall effect of tACS on WM performance (Cohen’s d = 0.68, p < .05). Moderator analyses showed that larger effect sizes were associated with between-group study designs, stimulation durations of 15 and 30 minutes, alpha-frequency stimulation, targeting the dorsolateral prefrontal cortex, and the use of conventional electrodes. In addition, task type moderated outcomes, with stronger effects observed for the Corsi block-tapping task and change detection paradigms. Demographic variables, including age and gender, also demonstrated significant moderating effects. Conclusion: These findings suggest that tACS can enhance WM performance, with its efficacy depending on specific stimulation parameters and study design. Future research should focus on optimizing stimulation protocols and assessing the durability of tACS effects across diverse populations تحریک الکتریکی فراجمجمه‌ای با جریان متناوب، حافظه کاری، حافظه فعال transcranial alternating current stimulation, tACS , working memory 100 110 http://shenakht.muk.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3206-1&slc_lang=fa&sid=1 Amir Hossein Feizi امیرحسین فیضی feizi.amirh@gmail.com 100319475328460017723 100319475328460017723 No University of Tabriz دانشگاه تبریز Ali Motie Nasrabadi علی مطیع نصرآبادی nasrabadi@shahed.ac.ir 100319475328460017724 100319475328460017724 No Shahed University دانشگاه شاهد Soomaayeh Heysiattalab سمیه حیثیت طلب heysieattalab@gmail.com 100319475328460017725 100319475328460017725 Yes University of Tabriz دانشگاه تبریز