Shenakht Journal of Psychology and Psychiatry

fa آیا استرس اکسیداتیو عامل پنهان در نقص های شناختی کودکان با اختلال یادگیری خاص است؟: مروری سیستماتیک Is Oxidative Stress a Hidden Factor in Cognitive Deficits in Children with specific Learning disorder: A Systematic Review. تخصصي Special پژوهشي Research زمینه و هدف: کودکان مبتلابه اختلالات یادگیری، نقص‌های حافظه و زبانی را نشان می‌دهند که می‌تواند مربوط به استرس اکسیداتیو باشد. هدف پژوهش حاضر بررسی ارتباط بین استرس اکسداتیو و نقص‌های شناختی در کودکان با اختلال یادگیری خاص بود. مواد و روش‌‌ها: مطالعه حاضر از نوع مروری نظام‌مند بود. بازه زمانی جست‌وجوی مقالات به زبان فارسی و انگلیسی از ابتدای سال ٢٠٠٠ تا پایان می سال ٢٠٢٥ بود که در پایگاه‌هایPubMed ،Scopus ،Science Direct ،Ebsco ،Eric ، Google scholar صورت پذیرفت. در جست‌وجوی اولیه، از 138 مقاله، 7 مطالعه پس از حذف موارد تکراری، غیرمرتبط و نداشتن معیارهای ورود و خروج، به‌عنوان نمونه آماری برای تحلیل نهایی انتخاب شدند. در کل، 564 فرد دارای اختلال یادگیری و 596 فرد عادی مقایسه شدند. یافته‌ها: نتایج نشان داد بین برخی از شاخص‌های استرس اکسیداتیو، مانند GSH-Px، SOD، KYN و CoQ10 با عملکرد شناختی، ارتباط معنی‌داری به دست آمد. همچنین، در اکسیدان‌ها، درباره MDA سه بار مطالعه شده بود که در گروه اختلال یادگیری بالاتر بود. در آنتی‌اکسیدان‌ها، GSH-Px، SOD و CoQ10 هرکدام دو بار بررسی شده بودند که گروه اختلال یادگیری مقادیر پایین‌تری داشتند. نتیجه‌گیری: استرس اکسیداتیو در افراد دارای اختلال یادگیری و ارتباط آن با عملکرد شناختی هنوز در آغاز راه است و به مطالعات بیشتری در این زمینه نیاز است تا بتوان شاخص دقیق‌تری برای ارزیابی تشخیصی و درمانی داشت. Introduction: Children with learning disorders show memory and language deficits that may be related to oxidative stress. Objective: The aim of the present study was to investigate the possible relationships between cognitive deficits and oxidative stress markers in children with specific learning disorders through a systematic review. Method: The present study was a systematic review. The search period for articles in Persian and English was from the beginning of 2000 to the end of May 2025, which was conducted in databases (Science Direct, SID, WOS, PubMed, Scopus) and the Google Scholar search engine. During the review process, the following keywords were used: ("oxidative stress"), ("cognition" or "cognitive disorder"), ("learning disorder" or "dyslexia" or "mathematical learning disorder"), and "antioxidant". Finally, 7 relevant articles were selected based on the inclusion and exclusion criteria and were reviewed and analyzed. Results: The findings showed that in total, 564 individuals with SLD were compared with 596 normal individuals. A total of 9 oxidant biomarkers and 9 oxidant-related biomarkers were examined. Among oxidants, MDA was studied 3 times, and in all 3 cases it was higher in the SLD group. The antioxidant biomarkers GPx, SOD, and CoQ10 were each examined twice, and in all cases, the findings showed that the SLD group had lower values than normal individuals. Results regarding the association between oxidative stress-related indices and intelligence and test scores related to SLD were inconsistent. Conclusion: The results indicate that some indicators of oxidative stress may be significantly associated with cognitive and learning performance in children with learning disorders. Therefore, it is better to further investigate these indicators so that they can be used as valid criteria for evaluating treatment, diagnosis, or even the severity of SLD.   استرس اکسیداتیو, آنتی اکسیدان, شناخت, اختلالات یادگیری خاص, نارساخوانی Oxidative stress, antioxidants, cognition, specific learning disorders, dyslexia 96 108 http://shenakht.muk.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3091-1&slc_lang=fa&sid=1 Matine Ebadi متینه عبادی matinehebadi2019@yahoo.com 100319475328460018732 100319475328460018732 No Ph.D. Candidate in Psychology, Faculty of Educational Sciences and Psychology, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran. دانشجوی دکتری روان‌شناسی، گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. Mohammad Narimani محمد نریمانی mohammadnarimani.uma.ac@gmail.com 100319475328460018733 100319475328460018733 Yes Professor, Department of Psychology, Faculty of Educational Sciences and Psychology, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran. استاد، گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران Seyfollah Aghajani سیف الله آقاجانی sf_aghajani@yahoo.com 100319475328460018734 100319475328460018734 No Professor, Department of Psychology, Faculty of Educational Sciences and Psychology, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran. استاد، گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. Sanaz Eyni ساناز عینی sanaz.einy@yahoo.com 100319475328460018735 100319475328460018735 No Assistant Professor, Department of Psychology, University of Kurdistan, Sanandaj, Iran. استادیار، گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران Ghasem Fattahzadeh Ardalani قاسم فتاح زاده اردلانی gh.fattahzadeh@arums.ac.ir 100319475328460018736 100319475328460018736 No Associate Professor, Department of Neurology, Faculty of Medicine, Ardabil University of Medical Sciences, Ardabil, Iran. دانشیار، گروه مغز و اعصاب، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اردبیل، اردبیل، ایران.