Shenakht Journal of Psychology and Psychiatry

fa مقایسۀ اثربخشی درمان شناختی فرانظری و درمان حساسیت زدایی منظم با حرکات چشم بر سبک دلبستگی ناایمن، سازگاری معنوی و ویژگی‌های شخصیتی کودکان آزار دیدۀ جنسی Comparing the effectiveness of transtheoretical cognitive therapy and systematic eye movement desensitization therapy on insecure attachment style, spiritual adjustment, and personality traits of sexually abused children تخصصي Special پژوهشي Research <div>مقدمه: مشکلات موجود در حیطۀ ارتباطات بین فردی و خودپنداره، ناامیدی و عدم اعتماد به دیگران که اکثر کودکان آزادیدۀ جنسی در زندگی روزمره با آن روبهرو میباشند، لزوم پژوهش و افزایش توجه به این حیطه را روشن میکند. هدف: هدف از این پژوهش مقایسۀ اثربخشی درمان شناختی فرانظری و  درمان حساسیت زدایی منظم با حرکات چشم بر سبک دلبستگی ناایمن، سازگاری معنوی و ویژگی‌های شخصیتی کودکان آزار دیدۀ جنسی بود. روش: طرح پژوهش نیمهآزمایشی از نوع پیش آزمون- پس آزمون و پیگیری با گروه کنترل بود.جامعه آماری شامل تمامی کودکان 7 تا 10 سالۀ آزاردیدۀ جنسی شهر تهران، تبریز و ساری در سال 1403 بود. حجم نمونه شامل 45 نفر بود که به روش نمونهگیری در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه مداخله و یک گواه (هر گروه 15 نفر) جایگزین شدند. گروهمداخله اول درمان شناختی فرانظری را طی 8 جلسه 45دقیقهای و گروه مداخله دوم درمان حساسیت زدایی منظم با حرکات چشم  را طی 6 جلسه 45 دقیقهای  دریافت کردند و گروهکنترل در لیست انتظار قرار گرفتند. ابزار پژوهش شامل پرسشنامه روابط میانی دلبستگی (2006)، پرسشنامه پنج عامل شخصیت (2017) و مقیاس سازگاری معنوی(1388) استفاده شد. برای تحلیل دادههای پژوهش از تحلیل کوواریانس، واریانس و آزمون تی مستقل در سطح معنی‌داری 05/0 استفاده شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد که بین مداخله شناختی فرانظری و  درمان حساسیت زدایی منظم با حرکات چشم و گروه کنترل در پس آزمون متغیر سبک های دلبستگی ناایمن، سازگاری معنوی و ویژگی‌های شخصیتی تفاوت معنی داری وجود دارد (P≤0/005). بین سبک دلبستگی ناایمن، گروه مداخله درمان شناختی فرانظری و گروه مداخله حساسیت زدایی منظم با حرکات چشم در مرحله پس آزمون تفاوت معناداری وجود ندارد (502/0 P=  46/0 F=). نتیجه‌گیری: مداخله حساسیت زدایی منظم با حرکات چشم و درمان شناختی فرانظری با بهبود روابط کودکان با دیگران، سازگاری معنوی را در کودکان آزاردیدۀ جنسی تقویت کرد و احساس تعلق و ارتباط عمیقتر با معانی معنوی را ایجاد کرد. بنابراین میتوان از آنها به عنوان روشی مؤثر بهره برد.</div> Introduction: Difficulties in interpersonal communication, self-concept, hopelessness, and distrust of others—commonly observed among sexually abused children—highlight the need for research and targeted interventions in this area. Aim: The aim of this study was to compare the effectiveness of transtheoretical cognitive therapy and systematic eye movement desensitization therapy on insecure attachment style, spiritual adjustment, and personality traits of sexually abused children. Method: A quasi-experimental design with pre-test, post-test, and follow-up assessments and a control group was used. The study population included all sexually abused children aged 7–10 years in Tehran, Tabriz, and Sari in 2024. A total of 45 participants were selected through convenience sampling and randomly assigned to two intervention groups and a control group (15 participants per group). The first intervention group received transtheoretical cognitive therapy in eight 45-minute sessions, while the second intervention group received systematic eye movement desensitization therapy in six 45-minute sessions. The control group was placed on a waiting list. Data were collected using the Interpersonal Relationships Questionnaire, the Five-Factor Personality Questionnaire, and the Spiritual Adjustment Scale. Data analysis was conducted using ANCOVA, ANOVA, and independent t-tests at a significance level of 0.05. Results: The findings indicated significant differences between both intervention groups and the control group in post-test scores of insecure attachment styles, spiritual adjustment, and personality traits (P ≤ 0.005). However, there was no significant difference between the transtheoretical cognitive therapy group and the systematic eye movement desensitization therapy group in insecure attachment style at post-test (P = 0.502, F = 0.46). Conclusion: Both systematic eye movement desensitization therapy and transtheoretical cognitive therapy were effective in improving children’s interpersonal relationships, enhancing spiritual adjustment, and fostering a greater sense of belonging and connection to spiritual meaning. These interventions may therefore serve as beneficial therapeutic approaches for sexually abused children. درمان شناختی فرانظری, درمان حساسیت زدایی منظم با حرکات چشم, سبک دلبستگی ناایمن, کودکان آزار دیدۀ جنسی, سازگاری معنوی, ویژگی‌های شخصیتی Transtheoretical cognitive therapy, Systematic eye movement desensitization therapy, Insecure attachment style, Spiritual adjustment, Personality traits, Sexually abused children 85 102 http://shenakht.muk.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2990-1&slc_lang=fa&sid=1 narges miranisargazi نرگس میرانی سرگزی nargesmiranisargazi@gmail.com 100319475328460017592 100319475328460017592 No .Department of Educational Sciences, Faculty of Psychology and Educational Sciences, Shiraz University, Shiraz, Iran دانشجوی دکتری، گروه علوم تربیتی، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران parisa nematzadehsude پریسا نعمتزاده سوته p.nematZ@gmail.com 100319475328460017593 100319475328460017593 No Department of Educational Psychology, Faculty of Psychology, Sari Branch, Islamic Azad University, Sari, Iran دکتری تخصصی، گروه روانشناسی تربیتی، دانشکدۀ روان شناسی، واحد ساری، دانشگاه آزاد اسلامی، ساری، ایران shohreh sakhikhani شهره سخی خانی sh.skhi@gmail.com 100319475328460017594 100319475328460017594 No Educational Sciences Department, Faculty of Educational Sciences, Bonab Branch, Islamic Azad University, East Azerbaijan, Iran کارشناسی ارشد، گروه علوم تربیتی، دانشکدۀ علوم تربیتی، واحد بناب، دانشگاه آزاد اسلامی، آذربایجان شرقی، ایران Hakimeh Jafari حکیمه جعفری 100319475328460017595 100319475328460017595 No Department of Clinical Psychology, Faculty of Psychology, Tehran Branch, University of Research Sciences, Tehran, Iran کارشناسی ارشد، روانشناسی شخصیت،، دانشکدۀ روان‌شناسی، واحد الکترونیک، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران esmat savadi عصمت سوادی E.savadi@gmail.com 100319475328460017596 100319475328460017596 Yes Faculty member, Department of Islamic Studies, West Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran استادیار، گروه معارف اسلامی، واحد تهران غرب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران