fa ساخت و اعتباریابی مقیاس کامپیوتری سنجش نیم‌رخ حسی کودکان با اختلال طیف اتیسم- نسخه والدین تخصصي Special پژوهشي Research <div><span style="line-height:2;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="font-size:12px;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA">مقدمه:</span></b> <span lang="AR-SA">کودکان با اختلال طیف اتیسم اغلب با مشکلات پردازش حسی مواجه‌اند. شناسایی دقیق نیم‌رخ حسی آنان می‌تواند نقش مهمی در طراحی مداخلات درمانی و آموزشی داشته باشد</span><span lang="FA">.</span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA">هدف:</span></b><span lang="FA"> پژوهش حاضر با هدف ساخت و اعتباریابی یک مقیاس کامپیوتری برای سنجش نیم‌رخ حسی کودکان با اختلال طیف اتیسم - نسخه والدین انجام شد.</span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA">روش:</span></b> <span lang="AR-SA">این پژوهش از نوع مطالعات روان‌سنجی است. جامعه آماری شامل والدین (یا مراقبین اصلی) </span><span lang="FA">۸۰۰</span><span lang="AR-SA"> کودک دارای اختلال طیف اتیسم در تهران در سال </span><span lang="FA">۱۴۰۲</span><span lang="AR-SA"> بود که به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزار مورد استفاده، پرسش‌نامه محقق‌ساخته نیم‌رخ حسی بود. برای بررسی روایی سازه از تحلیل عاملی اکتشافی و تأییدی و برای روایی همزمان از ابزار پردازش حسی سه‌بعدی استفاده شد. برای سنجش پایایی از ضرایب آلفای کرونباخ و امگای مک‌دونالد بهره گرفته شد. داده‌ها با نرم‌افزارهای</span> <span dir="LTR">SPSS</span> <span lang="AR-SA">نسخه </span><span lang="FA">۲۶</span><span lang="AR-SA"> و</span> <span dir="LTR">AMOS</span> &nbsp;<span lang="AR-SA">نسخه </span><span lang="FA">۲۴</span><span lang="AR-SA"> تحلیل شدند</span><span dir="LTR">.</span><span lang="FA"><span style="font-family:"B Zar""></span></span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA">یافته‌ها: </span></b><span lang="AR-SA">در تحلیل عاملی اکتشافی، در بُعد حس‌طلب و حس‌گریز، هفت عامل (لامسه، عمق، وستیبولار، دیداری، شنیداری، بویایی و چشایی) استخراج شد. تحلیل عاملی تأییدی مرتبه اول وجود این عوامل و تحلیل مرتبه دوم، قرار گرفتن آن‌ها در قالب دو ساختار حس‌طلب و حس‌گریز را تأیید کرد. ضرایب همبستگی بین این ابعاد و زیرمقیاس‌های ابزار پردازش حسی سه‌بعدی معنادار و مثبت بودند. ضرایب پایایی همه عوامل بیش از 7/0 گزارش شد</span><span lang="FA">.</span></span></span><br> <b><span dir="RTL" lang="FA">نتیجه‌گیری:</span></b><span dir="RTL" lang="FA"> مقیاس کامپیوتری نیم‌رخ حسی کودکان با اختلال طیف اتیسم از روایی و پایایی مطلوبی برخوردار است و می‌تواند به عنوان ابزاری مناسب در پژوهش‌ها و ارزیابی‌های بالینی مورد استفاده قرار گیرد.</span><span dir="RTL" lang="AR-SA"> استفاده از این مقیاس در برنامه‌های غربالگری و درمانی، و بررسی اعتبار آن در گروه‌های سنی و فرهنگی مختلف توصیه می‌شود</span></span></span></span></div> <p><span style="font-size:12px;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="line-height:2;"><b><span style="color:black">Introduction:</span></b><span style="color:black"> Children with Autism Spectrum Disorder (ASD) often experience sensory processing difficulties. Accurate identification of their sensory profile can play a crucial role in designing effective therapeutic and educational interventions.</span><br> <b><span style="color:black">Aim:</span></b><span style="color:black"> This study aimed to develop and validate a computerized scale for assessing the sensory profile of children with ASD (the parent version).</span><br> <b><span style="color:black">Method:</span></b><span style="color:black"> This was a psychometric study. The statistical population included parents (or primary caregivers) of 800 children with ASD in Tehran in 2023 selected through convenience sampling. The research instrument was a researcher-made sensory profile questionnaire. Construct validity was assessed using exploratory and confirmatory factor analyses, and concurrent validity was examined using the Three-Dimensional Sensory Processing Scale. Reliability was evaluated using Cronbach&rsquo;s alpha and McDonald&rsquo;s omega coefficients. Data were analyzed using SPSS version 26 and AMOS version 24.</span><br> <b><span style="color:black">Results:</span></b><span style="color:black"> Exploratory factor analysis revealed seven factors in both sensory-seeking and sensory-avoidant domains: tactile, proprioceptive, vestibular, visual, auditory, olfactory, and gustatory. First-order confirmatory factor analysis confirmed the presence of these seven factors, and second-order analysis supported the two overarching structures of sensory-seeking and sensory-avoidant. Correlations between these domains and subscales of the Three-Dimensional Sensory Processing Scale were significant and positive. All reliability coefficients exceeded 0.70.</span><br> <b><span style="color:black">Conclusion:</span></b><span style="color:black"> The computerized sensory profile scale for children with ASD demonstrates acceptable validity and reliability and can be a useful tool in research and clinical assessments. Its application is recommended for screening and intervention programs, as well as for cross-age and cross-cultural validity studies.</span></span></span></span></p> ساخت مقیاس, اعتباریابی, پردازش حسی, اختلال طیف اتیسم, سنجش حسی, والدین Scale development, Validation, Sensory processing, Autism spectrum disorder, Sensory assessment, Parents 99 121 http://shenakht.muk.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2801-1&slc_lang=fa&sid=1 nazanin rakebi نازنین راکبی n2rakebi@gmail.com 100319475328460016554 100319475328460016554 No PhD Student Psychology and Education of Exceptional Children, Allameh Tabataba`i University, Tehran, Iran دانشجوی دکتری روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران Saeed Rezayi سعید رضایی rezayi.saeed10@gmail.com 100319475328460016555 100319475328460016555 Yes Assistant Professor, Department of Assessment and Measurement, , Allameh Tabataba`i University, Tehran, Iran. دانشیار گروه روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران parviz Sharifidaramadi پرویز شریفی درامدی dr_sharifidaramadi@yahoo.com 100319475328460016556 100319475328460016556 No Professor, Department of Psychology and Education of Exceptional Children, Allameh Tabataba`i University, Tehran, Iran استاد گروه روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. Enayatollah Zamanpour عنایت اله زمانپور Zamanpour@atu.ac.ir 100319475328460016557 100319475328460016557 No Associate Professor, Department of Psychology and Education of Exceptional Children, Allameh Tabataba`i University, Tehran, Iran استادیار گروه سنجش و اندازه‌گیری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران